CPK wypłaca zaliczki za wywłaszczone działki

Spółka Centralny Port Komunikacyjny wypłaciła już zaliczki za 547 z 923 działek wywłaszczonych pod lotnisko Port Polska i węzeł komunikacyjny na zachód od niego. Właściciele dostają z góry 85 proc. kwoty ustalonej przez wojewodę, zwykle w ciągu tygodnia od złożenia kompletnego wniosku. To pierwszy tak duży test zasad, według których państwo płaci odszkodowanie za wywłaszczenie pod wielką inwestycję. Wyjaśniamy, skąd te pieniądze, dlaczego nie trafiły jeszcze do wszystkich i co z tej historii wynika dla każdego właściciela ziemi.

Ile działek objęły już zaliczki

Według komunikatu spółki CPK z 21 października 2026 roku pieniądze trafiły do właścicieli 547 działek położonych w granicach przyszłego lotniska i węzła zachodniego [1]. Wyceny sporządzono dla wszystkich 923 działek objętych wywłaszczeniem. Wojewoda mazowiecki wydał decyzje odszkodowawcze dla 898 z nich, czyli dla 97 proc. Forsal.pl w tej samej sprawie podaje 94 proc., więc liczba wydanych decyzji może się nieco różnić w zależności od dnia, na który ją policzono [2].

Pieniądze przychodzą szybko. Spółka deklaruje, że przelew trafia na konto średnio w ciągu 7 dni od złożenia kompletnego wniosku [1]. Ustawa daje jej na to więcej czasu, bo aż 30 dni [4]. Wniosek musi zawierać dane właściciela rachunku bankowego i być podpisany osobiście albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Każdy brak oznacza konieczność uzupełnienia, a więc dłuższe czekanie.

Działki wywłaszczone pod lotnisko i węzeł zachodni – stan zaliczek w październiku 2026 (liczba działek, łącznie 923)

Zaliczka wypłacona 59%Wniosek możliwy, zaliczki jeszcze nie ma 29%Nieuregulowany stan prawny – wniosek niemożliwy 11%

Dane do wykresu

Zaliczka wypłacona	547 (59%)
Wniosek możliwy, zaliczki jeszcze nie ma	270 (29%)
Nieuregulowany stan prawny – wniosek niemożliwy	106 (11%)

Wykres pokazuje, że zaliczka objęła już niespełna 60 proc. działek. Spośród pozostałych 376 aż 270 czeka wyłącznie na właścicieli: część właścicieli po prostu jeszcze nie złożyła wniosku, a część złożyła go z brakami [2]. Ta grupa może dostać pieniądze w każdej chwili. Inaczej jest ze 106 działkami, których stan prawny nie jest uregulowany – tu wniosku na razie w ogóle nie da się złożyć.

Od decyzji lokalizacyjnej do przelewu – najważniejsze daty

Wypłaty to ostatni etap procedury, która trwa od ponad półtora roku. Kolejne kroki wyglądały tak:

• 24 lutego 2025 – wojewoda mazowiecki wydaje decyzję lokalizacyjną dla lotniska, czyli akt, który otwiera drogę do wywłaszczeń [2].
• 24 września 2025 – Sejm uchwala nowelizację ustawy o CPK; za głosowało 420 posłów, nikt nie był przeciw [5].
• 8 listopada 2025 – nowelizacja wchodzi w życie (Dz.U. 2025 poz. 1531) [6].
• Grudzień 2025 – decyzja lokalizacyjna dostaje rygor natychmiastowej wykonalności, a wojewoda wszczyna postępowania odszkodowawcze dla wszystkich nieruchomości [3].
• 21 kwietnia 2026 – spółka informuje o wypłacie pierwszych zaliczek [3].
• 19 maja 2026 – po rozpatrzeniu odwołań i skarg decyzja lokalizacyjna staje się ostateczna [2].
• 21 października 2026 – zaliczki obejmują już 547 działek [1].

Co zmieniła nowelizacja ustawy o CPK

Przed nowelizacją zaliczka w wysokości 85 proc. przysługiwała właściwie tylko właścicielom nieruchomości zabudowanych budynkiem mieszkalnym lub budynkiem z wydzielonym lokalem mieszkalnym [7]. Kto miał samą ziemię, musiał czekać na ostateczną decyzję. Od listopada 2025 roku zaliczkę mogą dostać także właściciele gruntów niezabudowanych [4].

Nowe przepisy uporządkowały też terminy. Wojewoda ma 30 dni na ustalenie odszkodowania, gdy decyzja lokalizacyjna jest ostateczna, albo 60 dni, gdy nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Na wydanie nieruchomości i opróżnienie domu właściciel ma co najmniej 120 dni [5]. Wcześniej ustawa nie gwarantowała żadnego minimalnego terminu [4].

Zaliczka liczy się od kwoty z decyzji pierwszej instancji. Jeśli wojewoda wycenił nieruchomość na 1 mln zł, właściciel może od razu dostać 850 tys. zł, a pozostałe 150 tys. zł po zakończeniu sprawy. Pieniądze nie są jednak darowizną. Gdy decyzja lokalizacyjna zostanie uchylona, zaliczkę trzeba zwrócić w całości. Gdy ostateczne odszkodowanie okaże się niższe od zaliczki, zwraca się różnicę [7].

Eksperci studzą entuzjazm. Mirosław Ochojski z firmy Inlegis w rozmowie z „Rzeczpospolitą” ocenił rozszerzenie zaliczek jako „wprowadzenie standardu, który jest oczywisty nawet w innych specustawach” [4]. Jego zdaniem każda specustawa sprzyja przede wszystkim inwestorowi.

Dlaczego nie wszyscy właściciele dostali pieniądze

Najtrudniejsza grupa to 106 działek o nieuregulowanym stanie prawnym [2]. Może chodzić na przykład o sytuacje, w których nie wiadomo do końca, komu zapłacić: księga wieczysta nie pokazuje aktualnego właściciela, spadek nie został formalnie przeprowadzony albo dane w ewidencji gruntów nie zgadzają się z księgą. Dopóki tego się nie wyjaśni, spółka nie ma komu przelać pieniędzy.

To ważna lekcja także poza okolicą lotniska. Gospodarstwo po rodzicach, które od lat „jest w rodzinie”, ale nigdy nie trafiło do księgi wieczystej na spadkobierców, przy wywłaszczeniu oznacza miesiące czekania na odszkodowanie. O formalnościach spadkowych pisaliśmy we wpisie o mieszkaniach po seniorach.

Część właścicieli może też świadomie zwlekać, bo nie zgadza się z wyceną. Forsal.pl zauważa, że możliwość odwołania przy zachowaniu zaliczki sugeruje, iż nie wszyscy akceptują kwoty z decyzji wojewody [2]. Zaliczka tego sporu nie przesądza – spółka podkreśla, że jej przyjęcie nie odbiera prawa do odwołania [1].

Ile płacono za ziemię i domy w dobrowolnym wykupie

Wywłaszczenie objęło tylko tych, którzy nie sprzedali nieruchomości wcześniej. W latach 2023–2025 działał Program Dobrowolnych Nabyć, w którym spółka kupiła 1672 ha, czyli 65 proc. obszaru lotniska i węzła zachodniego. Sprzedano jej też 236 z 310 budynków mieszkalnych, czyli 76 proc. [2].

Ceny w programie były wyższe od rynkowych. Za grunt przeznaczony w planach pod zabudowę płacono od kilkuset tysięcy złotych do 1 mln zł za hektar. Murowany dom z przełomu wieków wyceniano od ok. 1 mln zł, a nowy dom na 2–3 mln zł. Gospodarstwa o powierzchni ok. 10 ha dostawały oferty rzędu kilku milionów złotych, a największe, powyżej 30 ha, nawet ponad 20 mln zł [1]. Sprzedający mogli zwykle mieszkać w sprzedanym domu jeszcze przez 6–9 miesięcy.

Z tych liczb płynie prosty wniosek: o wycenie ziemi w dużej mierze decyduje jej przeznaczenie w dokumentach planistycznych. Hektar pola i hektar działki budowlanej to zupełnie inne kwoty. Dlatego warto znać zapisy planu dla własnej działki – więcej w tekście o planach ogólnych gmin.

Odszkodowanie za wywłaszczenie poza CPK – czym różnią się specustawy

Lotnisko to dopiero początek. Budowa ma ruszyć w 2026 roku, a otwarcie zaplanowano na 2032 rok. Do końca 2032 roku ma powstać ok. 130-kilometrowy odcinek kolei dużych prędkości Warszawa–Łódź, a do 2035 roku części linii Łódź–Poznań i Łódź–Wrocław [1]. Kolejni właściciele gruntów zetkną się więc z wywłaszczeniem.

Warunki zależą od tego, na podstawie której ustawy przejmowany jest grunt. Przy drogach publicznych zaliczka wynosi 70 proc. odszkodowania. Przy kolejach odwołanie właściciela nie wpływa na zaliczkę, ale nie przysługuje ona, gdy jedynym odwołującym się jest inwestor. Przy inwestycjach przeciwpowodziowych zaliczkę dostaje tylko ten, kto się odwołał [7]. Zanim ktokolwiek podpisze ugodę albo złoży wniosek, powinien więc sprawdzić, która ustawa ma zastosowanie w jego sprawie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy biorąc zaliczkę, zgadzam się na wycenę wojewody?

Nie. Spółka CPK wprost zapewnia, że wniosek o zaliczkę nie zamyka drogi do odwołania od decyzji ustalającej wysokość odszkodowania $(a $R1 1). Trzeba tylko pamiętać, że jeśli ostateczna kwota okaże się niższa niż wypłacona zaliczka, różnicę trzeba zwrócić $(a $R7 7).

Ile czasu mam na wyprowadzkę z wywłaszczonego domu?

Po nowelizacji ustawy o CPK co najmniej 120 dni. Termin liczy się od dnia, w którym decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna, a gdy nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności – od wydania przez wojewodę decyzji o odszkodowaniu $(a $R4 4).

Czy zaliczka przysługuje też za samą ziemię, bez domu?

Tak, od 8 listopada 2025 roku. Wcześniej przy CPK dotyczyła ona w praktyce tylko nieruchomości zabudowanych budynkiem mieszkalnym $(a $R4 4) $(a $R7 7).

Podsumowanie

Wypłata zaliczek za 547 działek pokazuje, że nowe zasady działają: właściciele nie muszą czekać na koniec sporu, żeby dostać większość pieniędzy. Odszkodowanie za wywłaszczenie pod CPK płacone jest szybko, ale tylko tym, których sprawy są uporządkowane. Najwięcej tracą właściciele działek z niejasnym stanem prawnym. Kto ma ziemię na trasie planowanych kolei lub dróg, powinien już teraz sprawdzić księgę wieczystą, zakończyć sprawy spadkowe i poznać przeznaczenie działki w planie.

Przypisy

1. „Miliony za grunty pod CPK. Spółka podała szczegóły odszkodowań”, Bankier.pl (PAP), 21.10.2026 – bankier.pl
2. Piotr Wróblewski, „Aż 20 mln zł za działkę. CPK wypłaca odszkodowania. Ale nie wszystkim”, Forsal.pl, 21.10.2026 – forsal.pl
3. Diana Bartosiuk, „CPK wypłaca odszkodowania. Właściciele nieruchomości otrzymali pierwsze zaliczki”, Forsal.pl (PAP), 21.04.2026 – forsal.pl
4. Maria Krzos, „Łatwiejsze wywłaszczenia i odszkodowania. Nowe przepisy weszły w życie”, WiesciRolnicze.pl, 18.11.2025 – wiescirolnicze.pl
5. Agnieszka Grotek, „Sejm ułatwia wywłaszczenia pod CPK. Wysokie zaliczki i szybsze odszkodowania”, Super Biznes (PAP), 24.09.2025 – superbiz.se.pl
6. Ustawa z dnia 24 września 2025 r. o zmianie ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, Dz.U. 2025 poz. 1531 – isap.sejm.gov.pl
7. Mirosław Ochojski, „Zaliczka na poczet odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości na gruncie niektórych specustaw”, Inlegis.pl, aktualizacja 12.01.2026 – inlegis.pl